Kosztowne pomyłki sądów to często wina biegłych

– Niestety, bywają ekspertyzy, w których podstawą są tzw. badania niszczące, prowadzące do bezpowrotnej utraty materiału dowodowego. W takiej sytuacji, mimo że sąd bezspornie ustali, że przedstawiona mu opinia jest obarczona błędem, nie ma już możliwości ponownego jej zlecenia. Taka okoliczność może w istotny sposób wpłynąć na możliwość ustalenia stanu faktycznego oraz dalsze decyzje podejmowane przez sąd – tłumaczy Rybicki.

Zdarzają się także sytuacje, gdy błędów biegłych nikt nie zauważy w trakcie postępowań. A mogą one niebezpiecznie wpływać na ocenę materiału dowodowego, na którym później sąd opiera się, orzekając o winie i karze. W efekcie niewinna osoba może zostać skazana za przestępstwo, którego nie popełniła, lub za czyn popełniony przez kogoś innego. Opierając się na błędnej opinii biegłego, sąd może również popełnić błąd polegający na wymierzeniu kary niewspółmiernej do rzeczywistego udziału oskarżonego w popełnieniu zarzucanego mu czynu.

Wpadki w opiniach

Pomyłki biegłych sądowych autorzy raportu podzielili na trzy rodzaje: wynikające z natury człowieka, z niewystarczającej wiedzy i tzw. błędy w sztuce.

Raport obnaża najbardziej rażące przykłady pomyłek sądowych z Polski i z zagranicy. Polegały one na niekompetencji biegłych, nierzetelności badań dowodów, niedoskonałości metod badawczych.

Powodem wielu był też zmieniający się stan nauk sądowych jako takich. Przykład? W 2004 r. w Lublinie doszło do zabójstwa emerytowanej lekarki. Zatrzymano mężczyznę, który wynajmował od niej jedno z pomieszczeń, i skazano go na 25 lat więzienia. Po apelacji uniewinniono go. Powód? Przeprowadzono ponowne badanie śladów biologicznych zabezpieczonych na zegarku ofiary. Mężczyzna domagał się 17,5 mln zł odszkodowania.