Czym jest prawo medyczne?
Mówiąc o prawie medycznym w polskim systemie prawa należy zaznaczyć, że nie jest to oddzielna dziedzina prawa jak np. prawo karne czy prawo cywilne. Prawo medyczne to spójne połączenie prawa prywatnego i publicznego. Prawo prywatne chroni interes jednostki i opiera się na zasadzie równorzędności natomiast prawo publiczne służy ochronie interesów państwa, zbiorowości, dobra wspólnego i opiera się na zasadzie podporządkowania jednego podmiotu drugiemu. Prawo medyczne obejmuje swoim zakresem przepisy przede wszystkim dotyczące wykonywania zawodów medycznych na czele których stoi m. in. ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jak również przepisy prawa karnego, prawa pracy, prawa cywilnego czy prawa gospodarczego, które w sposób pośredni bądź bezpośredni odnoszą się do udzielania świadczeń zdrowotnych. Za „błąd w sztuce” wystąpienie niepożądanych zdarzeń medycznych regulacji prawnych należy szukać w prawie karnym oraz cywilnym. Nadrzędnym aktem prawnym będzie jednak Konstytucja zgodnie, z którą Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawna ochronę życia.
Czym jest autonomia zgody i dlaczego jest tak istotna?
Podstawą udzielenia świadczeń zdrowotnych (czyli czynności zwierzające do ochrony, poprawy, ulepszenia zdrowia fizycznego oraz psychicznego wynikające z procesu leczenia oraz wyleczenie pacjenta bądź zminimalizowanie skutków dla jego życia lub zdrowia) jest wyrażenie zgody bądź sprzeciwu na ich udzielenie. W prawie medycznym autonomia zgody bądź sprzeciwu jest niezwykle istotna nie tylko ze względu na to, że stanowi podstawowe prawo pacjenta, ale przede wszystkim dlatego, że stanowi prawo do decydowania o samym sobie, w tym do wyboru metody leczenia. Zdrowie i życie człowieka, stanowi jego dobro osobiste, które podlega ochronie prawnej. Tej samej ochronie podlega autonomia decydowania o własnym ciele, a tym samym o swoim życiu i zdrowiu. A zatem pacjent ma prawo, nie zaś obowiązek do pobierania świadczeń zdrowotnych. Wyjątek od zasady dobrowolności leczenia stanowi postępowanie przymusowe w medycynie jakim jest m. in. leczenie niektórych chorób zakaźnych lub zakażeń, wykonywanie czynności medycznych wobec oskarżonych w procesie karnym lub przymus leczenia w ramach ochrony zdrowia psychicznego. Każdy człowiek może w sposób dowolny decydować o swoim dobru osobistym jakim jest zdrowie i życie. Najlepiej obrazującym tego przykładem jest osoba popełniająca samobójstwo. Próba targnięcia się na własne życie nie stanowi przestępstwa w rozumieniu prawa karnego, a zatem samobójca może podejmować niezliczone próby targnięcia się na własne życie.
Czy pacjent, a chory to ta sama osoba?
Chodź wydawać by się mogło, że pacjent, a chory są tożsamymi pojęciami należy jednak pamiętać, że pojęcia te w znaczący sposób różnią się od siebie. Pacjentem będzie osoba, która zwraca się o udzielenie świadczenia zdrowotnego bądź korzysta ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny. Należy podkreślić, że pacjentem nie będzie osoba, która nie korzysta ze świadczeń zdrowotnych lub nie wyraziła zgody na rozpoczęcie procesu związanego z udzieleniem mu świadczeń zdrowotnych. Chorym będzie, osoba, która cierpi na dolegliwości w zakresie zdrowia fizycznego lub psychicznego jednakże nie korzysta oraz nie odnosi się z zamiarem skorzystania ze świadczeń zdrowotnych.
Dlaczego rozróżnienie tych dwóch pojęć jest tak istotne? Bowiem tylko osoba będąca pacjentem jest chroniona prawem. Tylko pacjent będzie korzystać z praw wynikających między innymi z ustawy o prawach Pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta.
Czym jest czynność lekarska, czynność lecznicza a czym świadczenie zdrowotne? Dlaczego różnica między nimi jest tak ważna dla pacjenta?
Przez świadczenie zdrowotne należy rozumieć działanie służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu oraz poprawie zdrowia, a także inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Co istotne świadczenia zdrowotne mogą być przeprowadzone wyłącznie przez osoby wykonujące zawody medyczne w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej.