45 lat temu zaczęła się historia NZS. Co w planach obchodów?

Na 45-lecie Niezależnego Zrzeszenia Studentów przez cały rok w Polsce będą odbywać się liczne wydarzenia upamiętniające dzieło NZS. Odbędą się m.in. bieg, gra terenowa, bal, konferencja historyczna i koncert.

Publikacja: 04.04.2025 04:45

45 lat temu zaczęła się historia NZS. Co w planach obchodów?

Foto: NZS

Studencki odpowiednik Solidarności obchodzi 45 lat działalności. Z tej okazji – jak nas poinformowała Martyna Klasa, przewodnicząca Zarządu Krajowego Niezależnego Zrzeszenia Studentów – organizowanych będzie wiele wydarzeń. 12 kwietnia w Poznaniu odbędzie się bieg 45-lecia NZS, 24 kwietnia – terenowa gra historyczna w Gdańsku, 26 kwietnia – III Bal NZS, a w dniach 5–7 maja zaplanowana jest konferencja historyczna w Krakowie. 22 września odsłonięty zostanie mural w Warszawie, a w październiku odbędzie się koncert.

Odznaczenia dla działaczy NZS

Kilka dni temu na Politechnice Warszawskiej odznaczonych zostało Krzyżem Wolności i Solidarności kilkudziesięciu byłych działaczy NZS z lat 1980–1989. Wśród nich znalazł się nasz redakcyjny kolega Krzysztof Adam Kowalczyk, który kieruje działem ekonomicznym „Rzeczpospolitej”. W latach 1984–1986 był kolporterem niezależnych pism i wydawnictw na Politechnice, jesienią 1987 r. wszedł w skład podziemnej struktury Konwentu Uczelnianego NZS Politechniki Warszawskiej. 23 maja 1988 r. został członkiem tajnej Komisji Uczelnianej NZS PW, a w październiku tego samego roku członkiem działającego jawnie Komitetu Organizacyjnego. Od 24 lutego 1989 r. działał w Tymczasowej Komisji Uczelnianej NZS, był też jednym z wydawców drugoobiegowego pisma Zrzeszenia „Bratnia Pomoc”.

Czytaj więcej

Strajk zakończony stanem wojennym

Jak powstało Niezależne Zrzeszenie Studentów

Warto przypomnieć, że już we wrześniu 1980 r., czyli zaraz po podpisaniu Porozumień Sierpniowych, na Politechnice Warszawskiej spotkali się przedstawicieli grup studenckich w celu omówienia powołania uczelnianego odpowiednika  Solidarności. Miesiąc później doszło do Zjazdu Delegatów Komitetów Założycielskich Niezależnych Organizacji Studenckich, podczas którego zdecydowano o powstaniu NZS.

20 października 1980 r. Ogólnopolski Komitet Założycielski złożył w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie wniosek o rejestrację NZS, ale 13 listopada 1980 r. sąd odrzucił wniosek. W odpowiedzi studenci rozpoczęli akcje protestacyjne na uczelniach. W efekcie minister nauki, szkolnictwa wyższego i techniki prof. Janusz Górski 17 lutego 1981 r. podjął decyzję o rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Studenci wywalczyli nie tylko możliwość rejestracji NZS, ale też autonomię i swobodę programową uczelni, wydłużenie studiów z czterech do pięciu lat, zniesienie cenzury w wydawnictwach naukowych, zmianę organizacji szkolenia wojskowego, przywrócenie na uczelnie akademików zwolnionych z powodów politycznych. W kwietniu 1981 r. w Krakowie odbył się I Zjazd NZS, w czasie którego wybrano Krajową Komisję Koordynacyjną, a Jarosław Guzy został przewodniczącym organizacji. Wiosną 1981 r. struktury NZS powstały na wszystkich uczelniach w kraju. Zrzeszenie liczyło wtedy ok. 80 tys. członków.

Po wprowadzeniu stanu wojennego związek został zdelegalizowany, a wielu działaczy internowano. Wówczas organizacja przeszła do działalności podziemnej. Przełom nastąpił w 1988 r., gdy Zjazd NZS doprowadził do konsolidacji organizacji, ale dopiero we wrześniu 1989 r., czyli po utworzeniu rządu Tadeusza Mazowieckiego, ponownie zalegalizowano zrzeszenie.

Czytaj więcej

Zdrojewski: NZS dał mi doświadczenie polityczne i... żonę

„Rzeczpospolita” ma patronat nad wydarzeniami

Studencki odpowiednik Solidarności obchodzi 45 lat działalności. Z tej okazji – jak nas poinformowała Martyna Klasa, przewodnicząca Zarządu Krajowego Niezależnego Zrzeszenia Studentów – organizowanych będzie wiele wydarzeń. 12 kwietnia w Poznaniu odbędzie się bieg 45-lecia NZS, 24 kwietnia – terenowa gra historyczna w Gdańsku, 26 kwietnia – III Bal NZS, a w dniach 5–7 maja zaplanowana jest konferencja historyczna w Krakowie. 22 września odsłonięty zostanie mural w Warszawie, a w październiku odbędzie się koncert.

Pozostało jeszcze 84% artykułu

Czytaj więcej, wiedz więcej!
Rok dostępu za 99 zł.

Tylko teraz! RP.PL i NEXTO.PL razem w pakiecie!
Co zyskasz kupując subskrypcję?
- możliwość zakupu tysięcy ebooków i audiobooków w super cenach (-40% i więcej!)
- dostęp do treści RP.PL oraz magazynu PLUS MINUS.
Historia
Tolek Banan i esbecy
Przestępczość
Byli milicjanci podejrzani przez IPN o strzelanie do demonstrantów w Lubinie
Wydarzenia
Kurd - cichy bohater podziemnej Solidarności
Społeczeństwo
Płatne studia? Pomysł Sławomira Mentzena popiera tylko 1,6 proc. ankietowanych
Materiał Partnera
Konieczność transformacji energetycznej i rola samorządów
Społeczeństwo
Śnieg i mróz wracają do Polski. Gdzie będzie najgorzej? Do kiedy potrwa ochłodzenie?