Skarżący uważał jednak, że te opłaty za groby murowane są niezgodne z art. 7 ust. 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Wyjaśnił, że odwiedzając murowany grób rodziców założony w 1981 r., w którym pochowano 4 osoby, z czego ostatni pochówek odbył się w 2002 r., znalazł pisemną informację o konieczności dokonania opłaty za kolejne okresy 20-letnie. Urzędnik cmentarza poinformował go, że chociaż fizycznie jest to jeden czteromiejscowy grób, to w ewidencji figuruje jako dwa dwumiejscowe. Dlatego od 1 marca 2023 r. trzeba od niego opłacić dwa razy po 1000 zł opłaty eksploatacyjnej.
Tymczasem zdaniem skarżącego, w ustawie o cmentarzach nie ma podstawy dla określania opłat poza tymi związanymi z pochowaniem zwłok. Organ gminy może więc ustalić tylko te opłaty, które związane są z pochowaniem zwłok, a nie jakiekolwiek opłaty związane z prowadzeniem cmentarza. Dlatego opłaty dodatkowe nie mogą być pobierane za wieloosobowe groby murowane i mogiły przeznaczone do chowania urn zawierających szczątki ludzkie. Tego typu miejsca pochówku opłaca się raz, na etapie ich tworzenia i są one objęte wieczystą ochroną. Z tego powodu opłaty za grób z prawem do jego wymurowania są też dużo wyższe niż za ziemny.
Ile kosztuje utrzymanie cmentarza?
Miasto nie zgadzało się z tymi zarzutami. Przede wszystkim zauważyło, że na tle ustawy o cmentarzach od ponad 20 lat toczy się batalia interpretacyjna. Samorządowcy tłumaczyli, że przyczyną kontrowersji jest różna interpretacja ustawy o cmentarzach, w której podkreśla się prawo do grobu. Prawo to ma najpierw bowiem charakter majątkowy, a z chwilą dokonania pochówku ciała zmarłego staje się uprawnieniem o charakterze dobra osobistego. Niemniej nadal są w nim zawarte elementy majątkowe i to one kształtują roszczeniowe postawy opiekunów grobów.
Miasto zasłaniało się też wysokimi kosztami utrzymania nekropolii, czym zarządcy cmentarzy uzasadniają potrzebę i konieczność pobierania opłaty za użytkowanie grobu murowanego – to one bowiem stanowią większość grobów na cmentarzu, tak komunalnym, jak i parafialnym. I jak tłumaczyli samorządowcy, wyłączenie tej kategorii grobów z jakichkolwiek opłat prolongacyjnych czy eksploatacyjnych sprawia, że ich użytkownicy będą korzystać z infrastruktury cmentarza za darmo, czyli de facto na koszt użytkowników grobów ziemnych. Co gorsza, będą korzystać z infrastruktury w większym stopniu, groby murowane mają bowiem większą powierzchnię, są też najczęściej bardziej dekorowane i generują więcej odpadów, których koszt obecnie jest bardzo wysoki – ok. 100 tys. zł miesięcznie.
W odpowiedzi na skargę samorządowcy przedstawili również bardzo szczegółowe zestawienie wpływów związanych z funkcjonowaniem cmentarzy oraz inne koszty ich utrzymania. Jak podkreśliło miasto, wyłączenie grobów murowanych z jakichkolwiek opłat po założeniu grobu skutkować będzie koniecznością zwiększenia dotowania funkcjonowania cmentarzy przez gminy.