Sądy powinny wrócić do pełnych sal rozpraw

Również sędzia Marek Celej z Sądu Okręgowego w Warszawie uważa, że najlepiej gdy do rozprawy dochodzi w sali rozpraw. Przy publiczności, nawet okrojonej ze względu na pandemiczne czasy.

Aneta Łazarska, sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie i wykładowczyni Uczelni Łazarskiego w Warszawie, przypomina, że orzekanie na rozprawach powinno być zasadą.

– Gwarancja jawnego rozpatrzenia sprawy jest elementem składowym rzetelnego procesu zagwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji – zauważa. I wyjaśnia, że jawność postępowania chroni strony i społeczeństwo przed wymiarem sprawiedliwości sprawowanym w ukryciu czy za zamkniętymi drzwiami. To podstawowa gwarancja także bezstronności i niezawisłości sędziowskiej. Dzięki jej istnieniu możliwa jest również społeczna kontrola wymiaru sprawiedliwości.

– Orzekanie na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nie jest możliwa tzw. zdalna rozprawa. W praktyce zaś sądy dysponują sprzętem komputerowym, dostępem do internetu i programem umożliwiającym organizację zdalnej rozprawy. Sąd musiałby się zdobyć na wyjątkową ekwilibrystykę, aby wyjaśnić, dlaczego nie mógł przeprowadzić zdalnej rozprawy – uważa sędzia Łazarska.

Fundacja Court Watch Polska przyjrzała się sprawom toczącym się w czasie pandemii pod kątem ich jawności. Zdecydowana większość prezesów sądów – 94 proc. – wydała wówczas zarządzenia zmieniające zasady dostępu do budynków sądów. W zarządzeniach większości sądów – 88 proc. – znalazły się zapisy ograniczające wstęp publiczności. Z tego przeszło jedna trzecia – 35 proc. – wprost wykluczała udział publiczności w jawnych rozprawach i posiedzeniach sądu.