Czy do tak dużego projektu można było podejść z marszu, czy wymagał on przygotowań?
Artur Szklener: Początki wieloletniego projektu poświęconego polskiej muzyce sięgają lat 2013–2014, czyli Roku Witolda Lutosławskiego i innych inicjatyw multimedialnych NIFC, a także przygotowania działań online wokół XVII Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Zwracaliśmy wtedy uwagę na fakt, że przy okazji rocznic i jednorazowych projektów sprzęgamy różnoraki wysiłek intelektualny, od teoretycznego i historycznego po, na przykład, informatyczny, by osiągnąć jednorazowy bądź bardzo zawężony tematycznie efekt. Rocznica się kończy, temat się zmienia i przy następnej okazji często inne podmioty muszą przechodzić tę samą drogę. Jako muzykolodzy mieliśmy też od początku świadomość, że dziedzictwo polskiej muzyki to nieodrobiona wciąż strata, wręcz historiograficzna wyrwa wynikająca z faktu utraty niepodległości przed wiekiem XIX, opracowywania historycznego dorobku, definiowania kulturowej tożsamości oraz poszukiwania swojego miejsca na historiograficznej mapie Europy. Ten proces spowodował, że dziś w salach koncertowych świata brzmi tak dużo muzyki niemieckiej czy francuskiej, swoją twórczość wypromowali w ten sposób Rosjanie, Norwegowie czy Czesi, a Polakom nie bardzo się to udało. Na całym świecie znany jest oczywiście Chopin, ale kto słyszał o Moniuszce, Karłowiczu czy Zarębskim? Nie mówiąc o Stefanim, Kurpińskim, Nowakowskim czy Noskowskim. Oprócz nielicznych wyjątków nie istnieją w powszechnej świadomości nawet nad Wisłą, nie mówiąc o reszcie świata.
Daniel Cichy: Zręby ogromnego przedsięwzięcia, jakim jest Dziedzictwo Muzyki Polskiej, powstawały w 2016 roku, podczas naszych licznych spotkań z Arturem w pociągach relacji Kraków–Warszawa–Kraków. Pamiętam godziny spędzone na diagnozowaniu sytuacji, rozeznawaniu sytuacji źródłowej, formułowaniu założeń, ustalaniu priorytetów, wreszcie na konsultacjach ze środowiskiem naukowym i artystycznym. Obaj jesteśmy muzykologami i choć w naszej pracy poświęcamy wiele czasu sprawom merytorycznym, to pochłaniają nas również sprawy organizacyjne, natomiast tworzenie koncepcji projektu stanowiło znakomitą odskocznię. Tworząc projekt postanowiliśmy wykorzystać potencjał i doświadczenie obu instytucji, aby odrobić ogromne zaległości w udostępnianiu muzyki polskiej XIX wieku. I według naszej koncepcji ta praca miała się odbywać w sposób kompleksowy, skuteczny, konsekwentny, według scenariusza rozpisanego na lata. Określone początkowo ramy czasowe – 123 lata zaborów – i wstępna kwerenda źródeł uświadomiły nam jednak, że mimo wysiłków dokumentowania i udostępniania tej twórczości, podejmowanych przez PWM w ciągu minionych dziesięcioleci, przed nami wciąż stoi ogromne zadanie.
Artur Szklener: Musimy pamiętać, że wiele źródeł zachowało się do dziś jedynie w rękopisach. Czasem zdarza się pojedyncze wydanie drukowane, najczęściej na koszt autora lub osoby próbującej wypromować dzieło zaraz po powstaniu. To niskonakładowe druki, niejednokrotnie obarczone licznymi błędami, bez jakichkolwiek późniejszych prób rewizji czy krytycznego opracowania. Poza wszystkimi aspektami naukowymi i krytycznymi, było nam po prostu wstyd, że niezwykle wartościowy muzycznie dorobek całych pokoleń leży w archiwach, kurzy się i jest wręcz zagrożony fizyczną degradacją. Ale przede wszystkim nie jest włączony w kulturowy obieg, nie współtworzy żywej tkanki artystycznej naszego świata.
Daniel Cichy: Pierwszym krokiem było sporządzenie listy nazwisk kompozytorów tworzących, wówczas na terenach polskich lub identyfikujących się z polskością, zapoznanie się z dostępnym zestawem dzieł, wstępna kwalifikacja postaci i utworów, określenie miejsc przechowywania archiwaliów, przymierzenie się do zbudowania zespołów odpowiedzialnych za spuściznę konkretnych twórców, powołanie Rady Programowej przedsięwzięcia. A że cała idea jest ambitna i złożona, to zakres prac, które zaprojektowaliśmy, jest niezwykle szeroki. Obejmuje kwerendy archiwalne, digitalizację zasobów – manuskryptów, pierwodruków, szkiców, obiektów ikonograficznych, korespondencji, prace źródłowe prowadzone w porozumieniu ze specjalistami z wielu ośrodków badawczych w Krakowie, Poznaniu, Warszawie czy Wrocławiu, przygotowanie materiałów nutowych wraz z redakcją, korektami i wersjami językowymi, niekiedy również z opracowaniem wykonawczym, ułatwiającym artystom zapoznanie się z nieznaną muzyką, publikacje papierowe i cyfrowe, wreszcie nagrania, wykonania koncertowe i wydania płytowe. Obok tego prowadzone są działania dokumentujące XIX-wieczną twórczość, katalogowanie dzieł, wydawanie prac muzykologicznych, popularnonaukowych, edukacyjnych.