Próba gwałtu na dziecku w Rabce-Zdroju. Dlaczego sąd pierwotnie zgodził się na kaucję?

Społeczne oburzenie wywołała nie tylko sama napaść i próba gwałtu na 13-letniej dziewczynce w Rabce-Zdroju. Podobne emocje wzbudziło postanowienie sądu, który co prawda aresztował domniemanego sprawcę, ale zezwolił na wpłacenie za niego kaucji w wysokości 50 tys. zł – czego ostatecznie dokonano. W reakcji na taką decyzję zażalenie złożyła prokuratura, a sąd odwoławczy zdecydował, że 20-letni mężczyzna – któremu grozić może wieloletnie więzienie – jednak w areszcie pozostanie.

Czytaj więcej

Prawo karne

Sprawca „wirtualnego gwałtu” nie jest bezkarny. Potwierdza to najnowszy wyrok

Aby pociągnąć do odpowiedzialności za gwałt internetowego agresora, potrzebna jest odwaga sądu.

Próba gwałtu na 13-latce w Rabce-Zdroju. Czy można aresztować domniemanego sprawcę? 

Eksperci są zgodni, że decydując o areszcie, sąd nie może wprost kierować się „interesem społecznym”, nawet jeśli społeczeństwo właśnie tego oczekuje.

Mec. Zbigniew Krüger z kancelarii KRÜGERLEGAL przypomina, że przesłanki dla sądu określa kodeks postępowania karnego. A ten mówi jasno – są nimi m.in. obawa matactwa, ryzyko ucieczki i zagrożenie wysoką karą. Jego zdaniem w kwestii aresztu w sprawie takiej jak ta z Rabki można brać pod uwagę te dwie ostatnie.

– Nie może być on jednak stosowany „pod publikę”, żeby zaspokoić poczucie społecznej sprawiedliwości, bo jego celem jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania – komentuje adwokat.

I dodaje: – Sąd nie może kierować się np. polityką karną stosowaną przez rząd – który dzisiaj chce ograniczać stosowanie aresztów – czy chęcią zadowolenia opinii publicznej.

Próba gwałtu. „Interes społeczny musi zostać wzięty pod uwagę, bo opinia publiczna jest głęboko oburzona” 

To, że żadna okoliczność nieuwzględniona w kodeksie nie może stać się podstawą do stosowania aresztu, potwierdza dr hab. Teresa Gardocka, prof. Uniwersytetu SWPS. Choć na omawiany przypadek patrzy nieco inaczej.

– Oczywistym jest, że przy jego orzekaniu w sprawie takiej jak ta z Rabki-Zdroju interes społeczny musi zostać wzięty pod uwagę, bo po pierwsze, opinia publiczna jest głęboko oburzona, że podejrzanego o takie przestępstwo wypuszcza się za mizerną kaucją, a po drugie, pozostaje pytanie, czy nie stanowi on zagrożenia – podkreśla profesor.

Czytaj więcej

Prawo karne

Weszła w życie nowa definicja zgwałcenia. Dotychczasowa pochodziła z 1932 r.

Doprowadzenie innej osoby do obcowania płciowego lub do poddania się tzw. innej czynności seksual...

Wyjaśnia przy tym, że jeśli sąd uznaje jednak, iż taka osoba zagrożenie rzeczywiście stwarza, może powołać się na tzw. podstawę predeliktualną. Zwłaszcza wtedy, kiedy groziła ona, że popełni czyn ponownie – choć ekspertka zastrzega, że tego w sprawie z Rabki nie wiemy.

Tymczasowy areszt w Ameryce. Sąd może „zablokować” możliwość wpłacenia kaucji 

Prof. Gardocka precyzuje jednak, że sąd na „interes społeczny” powołać wprost się nie może – tak samo jak aresztować podejrzanego, któremu np. grozi lincz.

Analizując sprawę, ekspertka przywołuje zasady obowiązujące w systemie amerykańskim, gdzie „z góry” przyjmuje się, że podejrzany o popełnienie przestępstwa – do czasu rozpoznania jego sprawy – generalnie powinien pozostać w areszcie.

– Jeśli jednak popełniony przez niego czyn zalicza się do przestępstw kaucyjnych, zawsze ma prawo zawnioskować do sędziego o możliwość wyjścia – tłumaczy profesor. – W praktyce jednak sędzia może wyznaczyć taką wysokość kaucji, że aresztowany nie będzie w stanie jej zapłacić. A zatem uwzględnia on interes społeczny, posługując się kaucyjnością – wyjaśnia.

Ekspert: zagrożenie surową karą samo w sobie nie jest wystarczającą przesłanką do aresztowania 

Według mec. Krügera decyzja sądu – najpierw o umożliwieniu, a później o uniemożliwieniu wpłacenia kaucji – została nagłośniona, bo dotyczy szczególnej sprawy. W praktyce jednak sądy bardzo często pochodzą do kwestii stosowania tymczasowego aresztowania w różny sposób.

– Znacznie częściej jednak nadużywają go i stosują tam, gdzie nie jest to konieczne – nieproporcjonalnie do sytuacji procesowej. Niejednokrotnie uznają, że jeśli podejrzanemu grozi surowa kara, to jest to wystarczająca przesłanka, aby go aresztować, biorąc pod uwagę ustawowe zagrożenie, a nie realia konkretnego przypadku – mówi adwokat.

Czytaj więcej

Prawo karne

Ekspert: proponowana reforma tymczasowego aresztowania to plaster na gangrenę

Proponowana reforma tymczasowych aresztowań idzie w dobrym kierunku, ale nie jest game changerem....

O areszcie decyduje sąd, bo tego chce prokuratura? 

Jego zdaniem prowadzi to do sytuacji, w której areszt stosowany jest w zasadzie automatycznie, a wytłumaczeniem nie może być argument, że 24 godziny, które sąd ma na zbadanie okoliczności sprawy, to za mało. – To również w gestii prokuratury leży, aby przedstawić mu przekonujące argumenty przemawiające za stosowaniem aresztu – ocenia mecenas.