Plantatorzy tytoniu na bezrobocie?

W okolicach Proszowic, w małopolskim zagłębiu tytoniowym, z jego uprawy od pokoleń żyją całe rodziny.

– Mamy tu około tysiąca takich gospodarstw, a pracuje w nich ok. 4 tys. osób, bo to pracochłonna uprawa – mówi Przemysław Noworyta, dyrektor Polskiego Związku Plantatorów Tytoniu. – Jeśli w 2012 r. wejdzie w życie proponowana przez Komisję Europejską dyrektywa, dotknie 40 proc. z ok. 60 tys. plantatorów tytoniu i robotników sezonowych w naszym kraju, a także nawet pół miliona detalistów, którzy sprzedają wyroby tytoniowe. A budżet państwa ma z tego tytułu 20 mld zł rocznych wpływów.

Bez cukru – plajta

Nowe przepisy przewidują zakaz stosowania dodatków podczas produkcji wyrobów tytoniowych.

A w Małopolsce, gdzie uprawia się odmianę Burley, do tytoniu trzeba dodawać cukier. Powód? – Liście podczas suszenia ten cukier tracą i bez jego uzupełnienia nie nadają się do produkcji papierosów – tłumaczą plantatorzy.

– Burley wymaga dodatków. A uprawianie innej odmiany, Virginii, na naszych żyznych glebach jest niemożliwe – mówi Edyta Pabian z podkrakowskiego Bobina, której rodzina  uprawia tytoń na 4 ha. – W normalnym roku powinniśmy z tego zebrać ok. 15 ton. To pewne pieniądze, stałe umowy z Philipem Morrisem, a przy wahaniach cen innych produktów rolnych czasem ostatnia deska ratunku dla wielu gospodarstw. U nas wszyscy z dziada pradziada  żyją z tytoniu. Kredyty trzeba przecież z czegoś spłacać.

Plantatorzy żalą się, że już i tak stracili dotacje unijne do upraw tytoniu, bo Wspólnota coraz intensywniej walczy z nałogiem palenia. – Zagrożenie utraty zajęcia przez naszych plantatorów jest realne. Wprawdzie dyrektywa zakazująca m.in. stosowania dodatków będzie gotowa dopiero w 2012 r., ale już trzeba myśleć o przekwalifikowaniu gospodarstw – twierdzi Bogusław Sonik, europoseł PO z Małopolski. – W przypadku małych, rodzinnych gospodarstw spod Proszowic to niełatwe. Można się jednak na takie przekwalifikowanie starać o pieniądze z Unii.

Czy skorzystają Chiny

Według Sonika polscy politycy powinni się upominać o tytoniowe interesy. – Okolice Proszowic to „bastion" PSL. Minister rolnictwa ma tu pole do popisu – podpowiada.

Sejmowa Komisja Rolnictwa już w maju wyraziła dezaprobatę dla zmian proponowanych w obecnie obowiązującej dyrektywie tytoniowej. Jej zdaniem nie doprowadzi ona do spadku liczby palaczy poprzez wyeliminowanie dodatków do tytoniu czy zakaz ekspozycji papierosów w punktach sprzedaży.

Przemysław Noworyta uważa, że nowe regulacje będą raczej oznaczać otwarcie europejskiego rynku dla tytoniu z Chin i krajów Trzeciego Świata oraz poszukiwanie przez palaczy papierosów z przemytu. – Chcemy jednoznacznego stanowiska premiera, że będzie bronił naszych interesów na forum europejskim – mówi szef Polskiego Związku Plantatorów Tytoniu.

Jest o co walczyć, bo Polska to drugi po Włoszech producent tytoniu w Europie. W 2010 r. wartość eksportu polskich wyrobów tytoniowych wyniosła ponad miliard euro.

Uprawą tytoniu zajmuje się u nas ok. 14 tys. gospodarstw. Są zwykle małe – średnia powierzchnia to ok. 1,2 ha. Uprawa daje zajęcie całym rodzinom.