Umowa z uczelnią nie zawsze zgodna z prawem

Niebawem nowy rocznik zasili grono studentów, bo trwa rekrutacja na studia. Czy każdy powinien zawrzeć umowę z uczelnią?

Ewa Wiszniowska:

Tak, nawet student dzienny powinien podpisać umowę o warunkach odpłatności za studia. Doradzamy jednak czujność. W tej w chwili w rejestrze klauzul niedozwolonych jest aż 237 dotyczących edukacji. Przed podpisaniem kontraktu edukacyjnego należy go przede wszystkim bardzo uważnie przeczytać. Zwracamy uwagę na trzy aspekty dotyczące ceny: warunki zmiany czesnego, koszt rezygnacji z edukacji oraz obciążenia finansowe w razie opóźnień w zapłacie raty czesnego.

Czy uczelnie mają prawo podnieść czesne?

Tak, ale nie mogą robić tego dowolnie. Każdy student musi mieć możliwość oceny oferty szkoły oraz oszacowania, czy będzie w stanie ponieść koszty nauki. Dlatego podwyżki mogą następować tylko z ważnych przyczyn. Maksymalna kwota podwyżek oraz ich częstotliwość powinny zostać określone w umowie. Postanowienia lakonicznie informujące o możliwości zmiany czesnego są niedozwolone. Dotkliwymi postanowieniami są również te, które przewidują obowiązek zapłaty czesnego, gdy student odstąpi od umowy czy zrezygnuje z oferty. W takich sytuacjach szkoła ma prawo zatrzymać tylko część wynagrodzenia za zajęcia wykorzystane przez słuchacza, ale już nie za te, które odbędą się w przyszłości.

A co z odsetkami?

Zgodnie z prawem przedsiębiorcy za opóźnienie zapłaty należy się rekompensata w postaci albo ustawowych odsetek, albo określonej w umowie niewygórowanej opłaty. Odsetki umowne maksymalnie mogą wynieść czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP. Wyższe są niedozwolone. Niezgodne z prawem są także postanowienia dające prawo do pobierania zarówno odsetek, jak i opłat za opóźnienie w zapłacie.

Ostatnio UOKiK zakwestionował umowy podpisywane przez Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Czego dotyczyły zarzuty?

Prezes Urzędu wydała decyzję dotyczącą postanowień wzorców umów ze studentami. UMCS zobowiązał się do ich zmiany. Chodziło o trzy bezprawne postanowienia, a mianowicie kandydat na studia został zobowiązany do wniesienia wpisowego w wysokości 150 zł, które zaliczało się na poczet należności za pierwszy semestr studiów. Nie podlegało ono jednak zwrotowi po rezygnacji ze studiów. Niezgodne z prawem jest też sformułowanie, że spory wynikłe na tle umowy rozstrzygane będą przez właściwy rzeczowo sąd w Lublinie oraz zapis, że w razie niezawiadomienia dziekanatu o zmianie nazwiska lub adresu pisma wysyłane na nazwisko i pod ostatni podany adres uważa się za doręczone.

Co ma zrobić student, który zorientuje się, że uczelnia dała mu do podpisania umowę z niedozwolonymi klauzulami?

Powinien dążyć do tego, aby je wyeliminować z wzorca umowy. Jeśli się to jednak nie uda, powinien poinformować o tym fakcie powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów właściwego ze względu na miejsce zamieszkania studenta, który może mu pomóc w kontaktach z uczelnią, by nakłonić ją do dobrowolnego wykreślenia tych zapisów, lub poinformować o nich UOKiK. Jeśli natomiast zawarł już umowę z takimi zapisami, to może żądać unieważnienia jej w tym zakresie przez sąd powszechny samodzielnie lub przy pomocy właściwego rzecznika konsumentów.