Takie niebezpieczeństwo rodzi się wtedy, gdy ktoś chce leczyć poważne choroby wyłącznie za pomocą pozaszpitalnych metod. Jeśli ktoś np. rezygnuje z chemioterapii i stara się wyleczyć raka płuc czy trzustki metodami niekonwencjonalnymi, to przepraszam, ale zachowuje się jak kompletny idiota. Terapie rodem z Nepalu czy Meksyku niech będą dodatkiem do chemioterapii, ale niech jej nigdy nie zastępują. Powinniśmy znać granice wiary w cudotwórców.

Nie lepiej w ogóle zrezygnować z szamanów?

Jeśli ktoś w nich wierzy, to powinien skorzystać z ich pomocy. Jeśli będzie się dzięki temu czuł lepiej, pewniej, to dobrze. Tu niesłychanie istotna jest kwestia placebo. Jeśli ktoś głęboko wierzy w skuteczność czegoś nawet głęboko irracjonalnego, to ta wiara może efektywnie oddziaływać na jego zdrowie. Nie zamierzam bronić hochsztaplerów, ale oni też miewają czasami dobre pomysły. A nieraz potrafią nakłonić swoich pacjentów do oczywistych kuracji.

O czym konkretnie pan mówi?

Często otyła dama nie uwierzy lekarzowi, że musi przejść na taką a taką dietę. Chętniej posłucha cudotwórcy. Jeśli da jej jakieś tajemnicze zioła, a przy tym przekonująco opowie, jakich potraw ma unikać, to taka dieta może rzeczywiście odnieść sukces. Ziołolecznictwo plus zmniejszenie liczby pochłanianych kalorii – to proste, a skuteczne.

— rozmawiał Michał Płociński