Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego tempo wzrostu polskiej gospodarki wyhamowuje.
  • Co jest głównym motorem napędowym PKB i dlaczego obywatele mogą nie odczuwać tego wzrostu w swoich portfelach.
  • Jakie są prognozy analityków dotyczące spowolnienia konsumpcji, realnego wzrostu płac oraz presji inflacyjnej.
  • Czy polska gospodarka minęła szczyt cyklu koniunkturalnego i co czeka ją po wyczerpaniu środków z KPO.

Szybki szacunek wzrostu PKB w trzecim kwartale na poziomie 3,5 proc. PKB oznacza, że tempo wzrostu polskiej gospodarki wyhamowało. W drugim kwartale PKB urósł realnie o 4,1 proc. rok do roku. Również w ujęciu kwartalnym widać pewne pogorszenie: o ile w drugim kwartale nasza gospodarka urosła o 1,1 proc. rok do roku, o tyle w trzecim o 0,8 proc.

Wyhamowanie tempa wzrostu PKB było spodziewane przez ekonomistów, średnia prognoz dla „Rzeczpospolitej” i „Parkietu” wyniosła 3,6 proc. rok do roku. Szybki szacunek GUS jest więc symbolicznie słabszy od oczekiwań. Należy jednak przy tym pamiętać, że mowa o pierwszym odczycie, GUS – wraz z napływem nowych danych – może rewidować te szacunki (nie bardzo znacznie, ale korekty o kilka dziesiątych punktu procentowego są możliwe).

Czytaj więcej

W październiku ceny w sklepach znowu idą mocniej w górę. A i tak wzrost hamują promocje

Teoretycznie pierwsza okazja do rewizji tych danych nadarzy się już 30 listopada, gdy urząd poda szczegółową strukturę wzrostu PKB w trzecim kwartale. Ekonomiści ankietowani przed piątkowym szybkim szacunkiem spodziewali się wzrostu konsumpcji prywatnej o 3 proc. rok do roku oraz około 8-procentowego wzrostu inwestycji.

„Możemy tylko przypuszczać, że za głębszym spowolnieniem mogły stać (mocno zmienne) inwestycje” – skomentowali piątkowe dane ekonomiści mBanku.

Jak ocenia Daniel Piekarek, główny ekonomista Banku BPS, wyhamowanie aktywności gospodarczej ogranicza ryzyko narastania presji popytowej, a tym samym utrwalania podwyższonej inflacji. – Na ocenę charakteru spowolnienia, w tym zmian dynamiki konsumpcji i inwestycji, trzeba jednak poczekać do publikacji szczegółowych danych o strukturze PKB. Warto jednak zauważyć, że spowolnienie w trzecim kwartale nastąpiło pomimo utrzymującego się wsparcia inwestycji ze środków KPO – komentuje.

Czytaj więcej

S&P obniża perspektywę ratingu. Zła wiadomość dla Polski

KPO pompuje polski wzrost w 2026 r., w 2027 r. będzie gorzej

Tegoroczne tempo wzrostu gospodarczego w Polsce jest zbliżone do ubiegłorocznego (3,8 proc. r/r). Średnia prognoz wynosi właśnie tyle, a oczekiwania ekonomistów wahają się w okolicach 3,6–4 proc. Gdyby udało się przebić zeszłoroczny wynik, mielibyśmy do czynienia z najszybszym realnym wzrostem PKB Polski od 2022 r. Średniorocznie gospodarka urosła wówczas o 5,3 proc., choć trochę siłą „rozpędu” ożywienia pocovidowego, natomiast z każdym kolejnym kwartałem konsekwencje wybuchu wojny w Ukrainie, szoku energetycznego i wystrzału inflacji były coraz dotkliwsze (w 2023 r. polska gospodarka urosła już realnie tylko o 0,2 proc. r/r).

Polska gospodarka jest odporna na szok znad Zatoki Perskiej. Można natomiast powiedzieć, że obecny wzrost gospodarczy – wszakże bardzo solidny jak na nasze możliwości, powyżej potencjału – może być nieco „niewidoczny” dla przeciętnego obywatela. Motorem wzrostu są inwestycje, w tym przede wszystkim finansowane z KPO. To kluczowe dla potencjału naszej gospodarki inwestycje m.in. w transformację energetyczną, transport i infrastrukturę, ochronę zdrowia, edukację czy cyfryzację, ale jednocześnie nieodczuwalne bezpośrednio w naszych portfelach. Do tego dochodzi duża odporność eksportu. – Chwała Bogu, że Niemcy obudziły się z letargu i zaczęły więcej wydawać na infrastrukturę. To zwiększa popyt w całej Europie – mówi Michał Dybuła, główny ekonomista BNP Paribas BP. Z drugiej strony: przy słabszym złotym i droższych surowcach energetycznych w imporcie, wkład eksportu netto mógł spaść względem drugiego kwartału.

Jednocześnie Dybuła ocenia: dopóki wzrost PKB nie wynika z poczucia, że żyje nam się lepiej, to jakakolwiek „cyferka” ma tylko znaczenie statystyczne czy dla wskaźników typu dług albo deficyt w relacji do PKB. – Pewnie najlepszą tego miarą w ujęciu makro jest tempo wzrostu wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych – mówi Dybuła. W tym przypadku dane pozostają przyzwoite, ale jednak hamują. W zeszłym roku konsumpcja prywatna urosła o 3,7 proc. r/r, w tym zwalnia do około 3 proc. Realny wzrost płac – czyli po uwzględnieniu inflacji – wyhamował do około 2–2,5 proc. r/r, najniżej od trzech lat. To wciąż niezła podstawa dla konsumpcji, dodatkowo gospodarstwa domowe mogą „wygładzać” spożycie dzięki poduszkom oszczędnościowym. – Konsumpcja prywatna zdecydowanie wyhamuje, do średnio około 3 proc. w tym roku. Opada przede wszystkim dynamika wydatków na usługi konsumenckie – mówi dr Piotr Bartkiewicz, ekonomista Pekao.

– Jeśli chodzi o konsumpcję, sytuacja nie wygląda tymczasem najlepiej. Inflacja rośnie i będzie rosła jeszcze szybciej – podkreśla Dybuła, zauważając, że droga w okolice 5 proc., szczególnie przy braku programu CPN (na razie jest zaplanowany do końca roku), nie jest daleka. – Nie mówimy o inflacji jak kilka lat temu, ale z punktu widzenia erozji siły nabywczej wynagrodzeń, rent, emerytur i innych świadczeń społecznych, to i tak duża zmiana – ocenia główny ekonomista BNP Paribas BP.

Czytaj więcej

Średnie wynagrodzenie to 9317 zł. Niespodzianka nie zmienia trudnej prawdy

Polska gospodarka za szczytem cyklu

Polska gospodarka – ze wzrostem w trzecim kwartale 3,5 proc. r/r względem 4,1 proc. w drugim – najprawdopodobniej właśnie przeszła przez szczyt aktualnego cyklu koniunkturalnego. Prognozy analityków dla „Rzeczpospolitej” i „Parkietu” wskazują, że tempo wzrostu PKB będzie dalej lekko hamowało – z jeszcze 3,5 proc. r/r w czwartym kwartale br., do kolejno 3,3 proc. i 3 proc. w pierwszym i drugim kwartale przyszłego roku. W drugiej połowie 2027 roku polska gospodarka może już rosnąć w tempie z „dwójką” z przodu, i prognozy średniorocznego wzrostu też zwykle są niższe niż 3 proc. r/r. Przykładowo, prognoza Pekao mówi o 2,9 proc., a PKO BP – 2,8 proc. Na 2,8 proc. wskazuje też centralna ścieżka listopadowej projekcji inflacyjnej NBP.

– Zmierzamy w kierunku wzrostu PKB z dwójką z przodu, pewnie w drugiej połowie przyszłego roku. Ostrożnie prognozując, widzę przedział około 2,5–2,8 proc., a kolejne lata będą pewnie jeszcze słabsze. Środki unijne wciąż będą pomocne, ale impuls z nich płynący będzie coraz mniejszy – ocenia Dybuła. – Konsumenci w dalszym ciągu będą płacić rachunek za szok naftowy, może on być nawet bardziej dotkliwy na początku przyszłego roku – dodaje Bartkiewicz.

Rzeczywiście, po 2026 r. polskiej gospodarce będzie brakowało takiego ewidentnego „dopalacza”, jakim w tym roku był KPO. NBP spodziewa się wyraźnego przyhamowania dynamiki inwestycji w 2027 r. – do 1,5 proc. r./r. z 7,2 proc. w 2026 r. – po przejściu „fali” kulminacji absorpcji funduszy unijnych z Krajowego Planu Odbudowy. Energetyka, obronność, infrastruktura kolejowa – wieloletnie inwestycje w tych obszarach, częściowo finansowane ze środków UE, wciąż powinny wspierać polski wzrost gospodarczy, ale siłą rzeczy słabiej niż w 2026 r. – Nie ma co ukrywać, że duża część wzrostu inwestycji w tym roku to kwestia nakładów publicznych, finansowanych ze środków unijnych, a także – prawdopodobnie – wydatków na sprzęt wojskowy – mówi Bartkiewicz, acz dostrzega też odbicie inwestycji prywatnych m.in. w przetwórstwie przemysłowym.

– Według naszych wyliczeń dynamika inwestycji w sektorze przedsiębiorstw sięga ponad 17 proc. r./r. Łyżką dziegciu jest jednak to, że są to w dużym stopniu inwestycje w sektorze transportowym (dynamika ponad 60 proc. r./r.), w środki transportu i realizowane przez firmy samorządowe – mówił dr hab. Jacek Kotłowski, dyrektor Departamentu Analiz i Badań Ekonomicznych NBP, prezentując niedawno nową projekcję gospodarczą banku centralnego. – W dużym stopniu to zakup wagonów, lokomotyw, częściowo to też autobusy i tramwaje. To pozytywne, że tabor jest odnawiany, ale pytanie jest, na ile będzie to podtrzymywało wzrost w całej gospodarce, jeżeli te inwestycje się zakończą. Inwestycje, które trwale podnoszą poziom PKB, też są, ale nie jest to gros tych dokonujących się. Stąd też obniżenie dynamiki wzrostu inwestycji po wyczerpaniu środków z KPO – wyjaśniał.