Początek nowego roku to czas, o którym mówi się, że to dobry moment na zrobienie badań profilaktycznych. Regularnie wykonywana diagnostyka pozwala nie tylko „mieć spokojną głowę”, ale często także uratować życie. Często zdarza się bowiem, że bardzo poważne choroby – w tym nowotwory – długo nie dają żadnych objawów. Lekarka wskazuje, jakie konkretnie badania powinny należeć do kanonu tych regularnie wykonywanych i mówi, z jakimi nietypowymi dolegliwościami warto jak najszybciej zgłosić się do lekarza.
Jaka podstawowa diagnostyka wykonywana co roku zwiększa szanse na wczesne wykrycie nowotworów – oczywiście z uwzględnieniem płci i wieku pacjenta?
Lek. Alicja Sapała-Smoczyńska: Najważniejsze wczesne wykrywanie opiera się na corocznej morfologii, badaniu moczu i OB/CRP oraz okresowym USG jamy brzusznej. U kobiet kluczowe są cytologia/HPV i mammografia, u mężczyzn PSA, a u wszystkich po 50. roku życia – kolonoskopia lub test FIT. Regularność badań jest tu ważniejsza niż ich liczba. Musimy pamiętać, że powyższe dotyczy osób bez wcześniejszych obciążeń. W poszczególnych grupach te badania mogą być niewystarczające.
Jakie objawy, z którymi pacjent zgłasza się do lekarza pierwszego kontaktu, internisty, najczęściej skłaniają do rozpoczęcia diagnostyki w kierunku nowotworów?
Do diagnostyki onkologicznej najczęściej skłaniają: utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie, anemia, kaszel trwający tygodniami, krwioplucie, zaburzenia wypróżnień, krew w stolcu i powiększone węzły chłonne. To sygnały, które wymagają poszerzenia diagnostyki, jeśli nie znajdują prostego wyjaśnienia.
Czytaj więcej
Wrzesień to miesiąc świadomości bólu. Doktor Magdalena Kira, lekarz specjalista chorób wewnętrznych oraz medycyny paliatywnej mówi, jakie choroby w...
Jakie nietypowe sygnały ciała powinny skłonić pacjenta do wizyty u lekarza, ponieważ mogą zwiastować poważną chorobę?
Pacjent powinien zgłosić się do lekarza, gdy zauważa trwałe zgrubienia, rosnące znamiona, długotrwałą chrypkę, trudności w połykaniu, nawracające infekcje czy utrzymujące się wzdęcia czy nieprawidłowy cykl wypróżnień. Każdy objaw trwający ponad kilka tygodni warto skonsultować – to podstawa profilaktyki.
Które nowotwory wykrywa się często za późno, ponieważ dają wieloznaczne objawy lub długi czas nie dają ich wcale?
Za późno wykrywane są m.in. rak trzustki, jajnika, nerki, płuca u niepalących oraz jelita grubego, bo długo nie dają wyraźnych objawów. Dlatego tak ważne są badania przesiewowe i okresowe kontrole, nawet przy dobrym samopoczuciu.
Czytaj więcej
Badacze z Wielkiej Brytanii opisali mechanizm genetyczny, który pozwala nowotworom jelita grubego i wątroby przejmować kontrolę nad wzrostem komóre...
A które nowotwory rozwijają się najszybciej – tak, że po pół roku od badania, w którym wszystko było w porządku, nagle okazuje się, że sytuacja jest poważna?
Do najszybciej rozwijających się należą agresywne chłoniaki, ostre białaczki, rak drobnokomórkowy płuca i część nowotworów dziecięcych. W przypadku tych chorób pół roku może istotnie zmienić obraz kliniczny, dlatego jakiekolwiek nowe objawy zawsze warto zgłaszać jak najszybciej.
Czy jest jakiś specyficzny rodzaj nie bardzo dotkliwego, ale jednak bólu, który powinien skłonić pacjenta do uważnego przyjrzenia się zdrowiu w kontekście diagnostyki nowotworowej?
Nie każdy niepokojący ból musi być silny. Uwagę powinny zwrócić nocne bóle kości, tępe bóle pleców lub brzucha bez jasnej przyczyny oraz jednostronne dolegliwości miednicy. Jeśli ból trwa tygodniami lub narasta, warto zgłosić się do specjalisty.
Alicja Sapała-Smoczyńska
