Reklama

Dla Polaka bliscy są najważniejsi

Znana socjolog Barbara Fedyszak-Radziejowska zastanawia się nad fenomenem polskiej prorodzinności, który jednak nie przekłada się na wzrost liczby dzieci

Publikacja: 24.03.2009 02:30

Ewa K Czaczkowska

Reklama

[b]Rz: Polacy wciąż są bardzo prorodzinni – wynika z badań prowadzonych przez różne ośrodki. Nie zmieniło się to w ciągu 20 lat, mimo wielu innych zmian społecznych.[/b]

[b]Barbara Fedyszak-Radziejowska, socjolog:[/b] Wedle prostych schematów i reguł interpretacyjnych widoczne osłabienie rodziny, czyli spadek dzietności i liczby zawieranych małżeństw, i wzrost liczby rozwodów powinny rangę rodziny obniżyć. Tymczasem w Polsce tak się nie stało.

[b]Dlaczego?[/b]

Po pierwsze z powodu przeszłości, czyli czasów, gdy przekaz kulturowy i socjalizacyjny obejmujący wartości, tradycję, patriotyzm, umiejętność radzenia sobie w życiu dokonywał się głównie w rodzinie, a nie w sferze publicznej. Myślę nie tylko o PRL, ale także III RP, która w sferze publicznej, w edukacji, w debacie publicznej w stopniu niewystarczającym przejęła obowiązki rodziców. Nie ufamy wielu instytucjom, wymiarowi sprawiedliwości, rządowi, Sejmowi czy politykom, nie jesteśmy zadowoleni ze służby zdrowia, edukacji szkolnej itd. A rodzina zdaje się dobrze odgrywać swoją rolę opiekuńczą, daje poczucie bezpieczeństwa i wsparcie w niekoniecznie przyjaznym świecie.

Po drugie badania pokazują, że niechętnie wybieramy takie wartości, w których zdobyciu pomaga rywalizacja i konkurencja, czyli sukces, karierę, politykę. Wolimy współpracę niż indywidualną rywalizację z innymi. Rodzina symbolizuje naszą orientację na wspólnotę, to coś więcej niż tylko rodzinocentryczność.

Reklama

[b]Skoro rodzina jest dla Polaków tak ważna, dlaczego niemal co trzecie małżeństwo się rozpada i mamy jeden z najniższych w Europie przyrostów naturalnych? Skąd ten rozdźwięk między deklaracjami a życiem?[/b]

Wartości mają to do siebie, że są odczuwane i uznawane także wtedy, kiedy trudno jest je realizować. Rozdźwięk nie jest dla mnie niczym dziwnym. To, że mówimy, iż rodzina jest wartością także w czasach, gdy ma ona poważne problemy, oznacza, że jest dla nas ważna nie dlatego, iż łatwo i niejako naturalnie w niej żyjemy, lecz także dlatego, że trudno ją założyć i w dobrej kondycji utrzymać.

[b]Co stoi na przeszkodzie? Przyczyny psychologiczne, jak tłumaczą niektórzy, czy ekonomia? [/b]

Głównie przyczyny ekonomiczne. Z badań wynika, że teza o nowoczesności rozumianej jako zanikanie wartości wspólnotowych na rzecz indywidualnej samorealizacji nie znajduje w Polsce potwierdzenia. Nawet w grupie osób najlepiej wykształconych, gdzie sukces i kariera cenione są bardziej, rodzina i dzieci mają najwyższą pozycję w hierarchii wartości.

[b]Czym możemy więc tłumaczyć brak dzieci?[/b]

Bezrobociem, niskimi płacami, złą polityką prorodzinną państwa. Można sądzić, że poprawa materialnej kondycji rodziny zaowocuje dziećmi. Młodzi są prorodzinni, nie widać konfliktu pokoleń, uwewnętrzniona religijność jest w Polsce czymś realnym, a to sprzyja rodzinie i dzieciom. Mam wrażenie, że w tej jednej kwestii – dobra, bezpieczna, kochająca rodzina – nie chcemy dokonywać rewolucji. Dobrze byłoby, gdyby naszym wyborom towarzyszyła polityka prorodzinna, bo dzisiaj ma ona w Polsce charakter symboliczny.