Statystycznie jedna na osiem kobiet zachoruje na raka piersi. Zgodnie z danymi z raportu „Piersi w Polsce”, 58 proc. Polek nie zdaje sobie sprawy, że ryzyko wystąpienia raka piersi jest tak wysokie, a 52 proc. nie wie, że tylko 5–10 proc. nowotworów jest związanych z czynnikami genetycznymi. 21 proc. nie ma świadomości, że rak piersi może rozwijać się bezobjawowo, a 22 proc. nie łączy choroby ze stylem życia.
Wiedza Polek o profilaktyce nowotworu piersi również nie jest zadowalająca. Z raportu wynika, że 57 proc. kobiet nie wie, iż wizyta w poradni onkologicznej nie wymaga skierowania, 50 proc. nie zdaje sobie sprawy, że USG piersi należy wykonywać regularnie już po 20. roku życia, a 47 proc. – że po 45. roku życia zaleca się mammografię. Ponadto 76 proc. Polek nie wie o istnieniu w Polsce wyspecjalizowanych Breast Cancer Units – ośrodków leczenia raka piersi.
Czytaj więcej
W Polsce brakuje onkologów. Zainteresowanie młodych lekarzy tą specjalizacją jest niewielkie, a środowisko się starzeje - mówi prof. dr hab. Elżbie...
Brak czasu na badania i strach przed diagnozą
Kobiety często przyznają, że badania odkładają „na później”. 76 proc. tłumaczy, że nie ma żadnych objawów, 66 proc. – że nie wyczuły zmian w samobadaniu, a 59 proc. – że „w rodzinie nikt nie chorował”. – To, że ktoś w rodzinie nie chorował, nie zwalnia nas z poczucia obowiązku profilaktyki. Każdy z nas powinien wyrobić w sobie przekonanie, że dbanie o siebie to priorytet – mówi dr Aleksandra Konieczna, specjalistka w dziedzinie onkologii klinicznej w Klinice Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie. 41 proc. respondentek wskazuje na brak czasu na wykonanie badań profilaktycznych, a 48 proc. przyznaje, że badania są „daleko na liście spraw do załatwienia”.
Z raportu wynika, że 40 proc. kobiet boi się diagnozy, 48 proc. – leczenia, a 33 proc. – reakcji otoczenia. Do tego dochodzą kwestie finansowe. 44 proc. kobiet mówi, że nie stać ich na prywatne badania, 37 proc. nie wie, jak się na nie zapisać, a 13 proc. w ogóle nie wierzy w skuteczność badań.
Mity i fałszywe poczucie bezpieczeństwa
Wiele kobiet wciąż kieruje się błędnymi przekonaniami:
• 35 proc. uważa, że wystarczą regularne badania krwi;
• 33 proc. – że wystarczy robić regularnie cytologię;
• 21 proc. sądzi, że jest za młoda na zachorowanie;
• 19 proc. twierdzi, że mammografia boli;
• a 18 proc. – że jest szkodliwa.
Czytaj więcej
Naukowcy mają kolejny dowód na to, że kobiety powinny poddać się mammografii, jak tylko jest to możliwe. Na podstawie wieloletniego badania na grup...
Samobadanie to za mało
89 proc. Polek uważa, że dba o zdrowie, wykonując samobadanie piersi.
Wiele największych towarzystw onkologicznych zwraca uwagę, że samobadanie piersi nie jest badaniem profilaktycznym w sensie badań przesiewowych.
Ponadto tylko 65 proc. badanych kiedykolwiek zrobiło USG piersi, z czego 47 proc. – prywatnie, a 48 proc. wykonało mammografię (w grupie 50–70 lat – ponad 75 proc.).
Decyzję o wykonaniu mammografii Polki najczęściej podejmują po zobaczeniu kampanii informacyjnej lub przypomnieniu od lekarza. 66 proc. kobiet wskazuje, że wykonało badanie, ponieważ dowiedziało się o programie NFZ, 39 proc. – zobaczyło kampanię, 35 proc. – dostało przypomnienie od ginekologa, a 26 proc. – ponieważ zachorowała znajoma. Z kolei na badanie USG 41 proc. kobiet zdecydowało się po zachęcie lekarza, 35 proc. po informacji o programie NFZ, a 23 proc. po wyczuciu zmiany.
Większość kobiet oczekuje, że system zdrowia ułatwi im dostęp do profilaktyki:
• 77 proc. chciałoby, żeby USG i mammografia były częścią badań w medycynie pracy;
• 77 proc. – chciałoby otrzymać przypomnienie od ginekologa;
• 74 proc. – chciałoby dostać powiadomienie przez IKP lub SMS z NFZ;
• a 73 proc. – przypomnienia od lekarza rodzinnego.
– Statystyki pokazują, że gdy skończyły się imienne zaproszenia na mammografię, drastycznie spadła zgłaszalność. Dziś tylko ok. 30 proc. kobiet korzysta z bezpłatnych badań przesiewowych – zauważa dr Konieczna.
Czytaj więcej
W profilaktyce zdrowotnej oprócz pieniędzy niezbędne jest przekonywanie Polaków, by badali się systematycznie. Jednak liczba tych, którzy na badani...
Mapa barier i potrzeb
Autorzy raportu podkreślają, że skuteczna profilaktyka wymaga nie tylko edukacji, lecz także empatii i ułatwień systemowych. „To badanie to mapa potrzeb i barier, którą można wykorzystać, by zmienić podejście do profilaktyki raka piersi w Polsce – tak, aby każda kobieta miała wiedzę, wsparcie i odwagę, by zadbać o swoje zdrowie” – czytamy w podsumowaniu raportu.
Badanie przeprowadzono w sierpniu i wrześniu 2025 r. na reprezentatywnej próbie 1000 kobiet w wieku 20–70 lat metodą CAWI, a także w ramach 14 pogłębionych wywiadów z Polkami z różnych środowisk i w różnym wieku.
