Rzecznik przyłączył się do postępowania w TK z wniosku prezydenta Andrzeja Dudy, który podpisał ustawę z 16 stycznia 2024 r., ale jednocześnie, w trybie kontroli następczej, skierował ją do TK.
Przepisy noweli m.in. umożliwiają ministrowi nauki odwoływanie pierwszych rektorów nowo powołanych uczelni. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa przez pierwszego rektora nowo utworzonej uczelni publicznej minister może odwołać tego rektora. Na czas do końca okresu, na który został powołany dotychczasowy rektor, minister powołuje nowego rektora.
Czytaj więcej
Naruszenie prawa zdyskwalifikuje rektora nowej uczelni publicznej.
W ocenie prezydenta, „zachodzą uzasadnione wątpliwości co do tego, czy ustawa została przyjęta przez Sejm w trybie właściwym dla uchwalania ustaw.” Chodziło o to, że ustawa została przyjęta przy braku możliwości udziału w głosowaniu posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika, po tym, jak marszałek Szymon Hołownia wygasił mandaty tych posłów, z czym prezydent się nie zgodził.
Jednak nie to wzbudziło wątpliwości Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgłosił udział w postępowaniu TK w zakresie drugiego punktu prezydenckiego wniosku. Jak czytamy w komunikacie, RPO wnosi o stwierdzenie, że art. 432 ust. 5a ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.) dodany przez art. 2 ustawy z 16 stycznia 2024 r. o zmianie ustawy — Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 124), w zakresie, w jakim umożliwia powołanie kolejnego pierwszego rektora publicznej uczelni wyższej przez ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego, w przypadku gdy istnieją władze uczelni wyższej oraz organy właściwe do przeprowadzenia wyborów rektora - jest niezgodny z art. 70 ust. 5 Konstytucji.
