Ten dynamiczny rozwój otwiera nowe możliwości dla polskich przedsiębiorstw, zarówno producentów , jak i dostawców rozwiązań cyfrowych. Według prognoz kazachskiego rządu udział handlu elektronicznego w handlu detalicznym ma do 2030 r. sięgnąć 20 proc. Kazachstan w ostatnich latach poczynił znaczące postępy w cyfryzacji gospodarki. Kraj ten może pochwalić się najwyższym wskaźnikiem penetracji internetu w Azji Centralnej (92 proc. populacji) oraz największą liczbą użytkowników mediów społecznościowych w regionie. Według danych hongkońskiej agencji HKTDC Research, na wyraźne przyspieszenie procesu digitalizacji gospodarki, także w Kazachstanie, wpływ miała pandemia Covid-19, która zmieniła nawyki zakupowe konsumentów, którzy coraz częściej kupuje w internecie. Ważną rolę odegrał również rozwój cyfrowych systemów płatniczych, które wprost przełożyły się na ekspansję sektora e-commerce.
Jakie kanały e-commerce w Kazachstanie?
Z danych rządu Kazachstanu wynika, że zdecydowana większość handlu detalicznego online odbywa się za pośrednictwem platform typu marketplace. W 2023 roku aż 80 proc. przedsiębiorstw sprzedawało swoje produkty za ich pośrednictwem, podczas gdy jedynie 30 proc. rozwijało w tym czasie własne sklepy internetowe. Tylko 10 proc. firm było obecnych w obu kanałach sprzedaży cyfrowej.
Jednak takie proporcje nie są zaskakujące, biorąc pod uwagę preferencje lokalnych konsumentów. Platformy typu marketplace wygenerowały w 2023 r. aż 89 proc. wartości sprzedaży detalicznej online (wzrost o 6 pp. r/r). Kluczowymi czynnikami popularności tego modelu są wygoda, dostępność oraz szeroki wybór produktów i konkurencyjność cenowa.
Czytaj więcej
Kazachski rynek rolny odgrywa znaczącą rolę w Azji Centralnej, ale ambicje Astany wykraczają dalej. Ważnym obszarem eksportowym ma być przede wszys...
Dane kazachskiego urzędu statystycznego wskazują, że małe przedsiębiorstwa (zatrudniające do 100 pracowników) odpowiadały za 93 proc. cyfrowej sprzedaży detalicznej w kraju. W większości przypadków korzystały z amerykańskiego Instagrama oraz chińskiego TikToka do celów promocyjnych i komunikacji z klientem. Skupienie się na mediach społecznościowych oraz platformach marketplace wynikało często z braku środków na rozwój własnych systemów sprzedażowych.
Z raportu przygotowanego przez Strategy&, regionalnego partnera PwC, wynika, że na kazachskim rynku dominują lokalne platformy, które odpowiadają za 66 proc. całkowitego wolumenu sprzedaży detalicznej wyrażonej w lokalnej walucie – tenge. Jednocześnie wzrasta obecność zagranicznych graczy, których udział w rynku krajowym sięgnął już 23 proc. W ostatnich dwóch latach liczba transakcji na platformach zagranicznych wzrosła o 103 proc., a wartość sprzedaży (w lokalnej walucie) – o 96 proc. Zagraniczne platformy korzystają ze sprzyjających reżimów podatkowych, co stawia lokalne firmy w mniej konkurencyjnej pozycji na krajowym rynku.
Co Kazachowie kupują online?
Struktura sprzedaży detalicznej w 2023 r. pokazuje, że największy udział miały: telefony i gadżety (27,5 proc.), sprzęt AGD (11,6 proc.), produkty komputerowe i oprogramowanie (10,1 proc.) oraz akcesoria motoryzacyjne (7,9 proc.).) Co istotne, działalność e-commerce w dużej mierze koncentruje się w Ałmaty, które odpowiada za ponad 94 proc. całkowitego wolumenu sprzedaży online w kraju.
Czytaj więcej
Największy technopark w Azji Centralnej zlokalizowany w stolicy Kazachstanu oferuje polskim spółkom technologicznym ciekawe możliwości rozwoju w mi...
Wraz rosnącą popularnością platform takich jak rodzime Kaspi.kz i Halyk Market oraz rosyjskie Wildberries i Ozon, spada średnia wartość koszyka zakupowego. W 2024 r. wyniosła ona nieco ponad 20 tys. tenge (136 zł), co oznacza spadek o 18 proc. w porównaniu do roku poprzedniego. Spadek ten związany jest z coraz częstszymi zakupami produktów codziennego użytku, które są relatywnie tańsze. Trend ten dodatkowo wzmacnia rozwój usług dostaw, szczególnie w zakresie tzw. ostatniej mili.
Jak rząd w Astanie patrzy na rozwój e-commerce?
Rząd Kazachstanu podkreśla, że rozwój handlu internetowego przynosi wymierne korzyści dla krajowej gospodarki. Minister handlu i integracji, Aset Nusupov, podczas czerwcowego Międzynarodowego Forum Gospodarczego w Astanie stwierdził, że w latach 2016-2023 udało się zredukować deficyt handlowy w usługach z 3,65 mld dol. do 1,81 mld dol., w dużej mierze dzięki postępującej cyfryzacji. W odpowiedzi na te zmiany wdrożono narodowy plan rozwoju e-commerce do 2027 roku. Kluczowe elementy strategii to: programy edukacyjne, wsparcie finansowe dla przedsiębiorców oraz inwestycje w infrastrukturę logistyczną. Istotną rolę odgrywają również zmiany prawne mające na celu wzmocnienie ochrony konsumentów oraz zapewnienie równych warunków dla handlu online i offline.
Czytaj więcej
Region coraz odważniej otwiera się na współpracę gospodarczą z państwami UE. Do prowadzących już od dłuższego czasu liberalną politykę wizową Kazac...
O wzroście znaczenia sektora e-commerce świadczy również dynamiczny rozwój zaplecza logistycznego. Narodowy operator pocztowy Kazpost realizuje budowę magazynów o łącznej powierzchni przekraczającej 85 tys. m2 w obwodach: ałmackim, aktiubińskim i turkiestańskim. Z kolei rosyjski Wildberries dysponuje już ośmioma centrami logistycznymi rozmieszczonymi w różnych częściach kraju o łącznej powierzchni 44 tys. m2. Trwają kolejne inwestycje, m.in. w pobliżu Ałmaty i Astany, które mają dostarczyć dodatkowe 270 tys. m2 nowej powierzchni magazynowej.
Wyzwania i szanse dla polskiego biznesu
Pomimo niewątpliwej ekspansji branży e-commerce w Kazachstanie, istnieje szereg wyzwań, które mogą wyhamować obecne tempo rozwoju. Wśród nich należy wyróżnić konieczność nadążania za coraz lepiej poinformowanym i wymagającym, lokalnym konsumentem. Wymusza to już teraz na całej branży większą troskę o transparentność, szybszą dostawę oraz odejście od modeli szybkiej ekspansji na rzecz bardziej zrównoważonego rozwoju. Problemem jest dzisiaj również nadmierne skupienie usług cyfrowych wokół największych miast, na czele z Ałmaty, pozostawiając daleko w tyle słabiej zaludnione części kraju.
Powyższe mogą natomiast stanowić szansę dla polskich producentów zaawansowanych rozwiązań technologicznych. Podobnie jak w Polsce przed kilkoma laty, kazachskie przedsiębiorstwa stają dziś przed koniecznością zwrócenia większej uwagi na takie aspekty, jak automatyzacja procesów, niezawodność systemów IT, czy zwiększenie skali wdrożeń rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. Inwestycje te będą skupione na zwiększeniu efektywności operacyjnej poprzez możliwość pogłębionej analizy zachowań klientów, zarządzanie zapasami, logistykę, komunikację, obsługę klienta oraz zarządzanie treściami produktowymi.
